KRĄG OSÓB UPRAWNIONYCH DO ROSZCZENIA O ZACHOWEK

Kwestie związane z zachowkiem regulują przepisy kodeksu cywilnego (kc). Przepis art. 991 kc wskazuje pojęcie zachowku oraz grupę osób uprawnionych. W §1 przytaczanego przepisu ustawodawca wymienił, jako osoby, którym przysługuje roszczenie o zachowek zstępnych (dzieci, ich dzieci etc), małżonka oraz rodziców spadkodawcy, którzy byliby powołani do dziedziczenia z ustawy, ale wskutek spisania przez spadkodawcę testamentu nie doszli do dziedziczenia. Z taką sytuacja mamy doczynienia, gdy np. Pan X w chwili śmierci miał żonę oraz dwoje dzieci.

Na podstawie ustawy po Panu X spadek przypadłby żonie oraz dwojgu dzieciom w częściach równych czyli po 1/3. W związku ze spisaniem testamentu przez Pana X do spadku powołana jest wyłącznie żona (dziedziczy po nim). Sytuacja taka powoduje, powstanie po stronie dzieci roszczenia o zachowek wobec żony Pana X, bez względu na to, czy jest to ich matka czy nie.
W §2 przytaczanego przepisu ustawodawca, jako uprawnionych do zachowku wymienia dodatkowo tych, którzy nie otrzymali należnego im zachowku w skutek uczynienia przez zmarłego darowizny, powołania do spadku, lub zapisu. Tym osobom przysługuje również roszczenie do spadkobiercy roszczenie o wypłatę zachowku.

Dodatkowo ustawodawca rozszerzył krąg osób uprawnionych i zobowiązanych do zachowku przepisem art. 1000 kc. Osoba uprawniona do zachowku, zgodnie z dyspozycją art. 991 kc, niemogąca uzyskać zachowku od spadkobiercy zmarłego, może żądać wypłacenia zachowku od obdarowanego przez zmarłego, jeżeli darowizna ta jest doliczona do spadku. W praktyce doczynienia z taką sytuacją mamy np., gdy wskutek śmierci Pana X do dziedziczenia po nim dochodzą żona i dwoje dzieci. Przy czym Pan X przed śmiercią przekazał w darowiźnie jednemu z dzieci kwotę 50.000 zł. Po śmierci Pana X w skład masy spadkowej nie wchodzą żadne aktywa, w związku z czym nie istnieje majątek, z którego spadkobiercy mogliby zaspokoić swoje roszczenie o zachowek lub majątek ten jest na tyle nieznaczny, że uprawnieni do zachowku nie są w stanie z majątku spadkowego pokryć wysokości zachowku, każdy ze spadkobierców może domagać się wypłacenia od obdarowanego przysługującego mu zachowku, a obdarowany jest odpowiedzialny przez uprawnionymi do kwoty przekraczającej jego własny zachowek.

Kamila Osica - Prawniczka
Kancelaria Prawna Raguza
www.kancelariaosica.pl